Tarih öğretmeni Hakan Çağatay, yüksek lisans tezinden yola çıkarak hazırladığı “Bandırma’da 6. Ana Jet Üssü’nün Yapılış Süreci ve THY Seferleri (1949-1975)” adlı kitabıyla Bandırma’nın havacılık tarihine ışık tuttu.
1995 yılından bu yana Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde tarih öğretmeni olarak görev yapan Hakan Çağatay, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi’nde tamamladığı yüksek lisans tezini kitaplaştırdı. “Bandırma’da 6. Ana Jet Üssü’nün Yapılış Süreci ve THY Seferleri (1949-1975)” isimli eserinde Bandırma 6. Ana Jet Üssü’nün kuruluş sürecini, Türk Hava Yolları’nın Bandırma seferlerini ve kentin havacılık tarihine ilişkin önemli bilgileri bir araya getirdi.
15 DAKİKALIK YOLCULUK MERAKA DÖNÜŞTÜ
Çalışmasının çıkış noktasının çocukluk yıllarına dayandığını anlatan Çağatay, annesinin kendisine hamileyken Türk Hava Yolları’nın Bandırma-İstanbul seferiyle yalnızca 15 dakikada İstanbul’a gittiğini anlattığını söyledi. Bu hikâyenin yıllarca aklında kaldığını belirten Çağatay, yüksek lisans tez konusu olarak daha önce kapsamlı şekilde çalışılmamış olan Bandırma Hava Üssü’nü seçtiğini ifade etti.
ARŞİVLERDE UZUN BİR YOLCULUK
Araştırma sürecinde askeri bir üs üzerine çalışmanın oldukça zor olduğunu belirten Çağatay, bilgi ve belgelere ulaşabilmek için uzun yıllar emek verdiğini söyledi. Zamanla yeni arşivlere ulaştığını ve tanıklıkların artmasıyla kapsamlı bir kaynak oluşturduğunu ifade eden Çağatay, kitabın bu birikimin daha sadeleştirilmiş ve yeni bilgilerle zenginleştirilmiş hali olduğunu kaydetti.
Çalışmaları sırasında Alman Hava Kuvvetleri Luftwaffe’nin Bandırma’da çektiği fotoğraflar da dahil olmak üzere çok sayıda arşiv belgesine ulaştığını anlatan Çağatay, bazı görsellerin baskı kalitesinin yetersiz olması nedeniyle kitaba alınamadığını ancak önemli bir görsel ve yazılı arşiv oluşturduğunu söyledi.
NATO’DA ADINDAN SÖZ ETTİREN ÜS
Araştırmaları sırasında kendisini en çok şaşırtan konunun Bandırma Hava Üssü’nün başarıları olduğunu belirten Çağatay, üssün 1949 yılında 6. Hava Üssü olarak kurulduğunu, 1952 yılında ise jet uçaklarının hizmete girmesiyle 6. Ana Jet Üssü haline dönüştüğünü söyledi. NATO bünyesinde önemli dereceler elde edildiğini belirten Çağatay, özellikle dönemin havacılıkta önde gelen ülkelerinden İtalya’yı geride bırakan başarıların dikkat çekici olduğunu vurguladı. Üssün yıl dönümlerinde çekilen görüntülerin de dönemin tarihine ışık tuttuğunu sözlerine ekledi.
KÜÇÜK BİR KASABADAN BÜYÜYEN KENTE
Bandırma Hava Üssü kurulduğunda kentin yaklaşık 25 bin nüfuslu küçük bir kasaba olduğunu belirten Çağatay, dönemin tanıklıklarının da bunu doğruladığını söyledi. Daha sonra Rus siyasetinin önemli isimlerinden Vladimir Jirinovski’nin 1970’li yıllarda bir mühendis olarak Bandırma’ya geldiğini ve anılarında kenti “Marmara kıyılarında küçük bir kasaba” olarak anlattığını aktaran Çağatay, sanatçı Zeki Müren’in de Bandırma için benzer ifadeler kullandığını belirtti. Büyük şehirlerden gelen birçok pilotun ilk yıllarda Bandırma’yı küçük bir yerleşim yeri olarak gördüğünü ifade eden Çağatay, hava üssünün gelişmesiyle birlikte Bandırma’nın sosyal ve ekonomik açıdan önemli bir dönüşüm yaşadığını dile getirdi.
DEĞERLENDİRİLEMEYEN TURİZM POTANSİYELİ
Bandırma Hava Üssü’nün gelişmesiyle birlikte bölgeye gelen yabancı askeri personelin Bandırma ve özellikle Erdek’in turizm potansiyelini önemli ölçüde artırdığını belirten Çağatay, Erdek’in bu süreçte devlet tarafından birinci sınıf turizm merkezi olarak ilan edildiğini söyledi.
Bu avantajın zaman içerisinde yeterince değerlendirilemediğini ifade eden Çağatay, bugün de bölgeye turist geldiğini ancak geçmişte yakalanan büyük turizm ivmesinin sürdürülemediğini belirterek, “Bence Bandırma ve Erdek, o dönemde yakaladığı önemli fırsatı tam anlamıyla değerlendiremedi. Bu fırsatı kaçırmış bölgemiz diye düşünüyorum.” dedi.
KENTİN HAVACILIK HAFIZASINA KALICI BİR KATKI
Çağatay, kitabın yalnızca Bandırma 6. Ana Jet Üssü’nün kuruluş sürecini anlatmadığını, aynı zamanda Türk Hava Yolları’nın Bandırma seferlerini ve kentin havacılık geçmişini belgeleyen önemli bir kaynak niteliği taşıdığını söyledi. Uzun yıllar süren araştırmaların ürünü olan eserin, Bandırma’nın yakın tarihine ilgi duyan araştırmacılar ve tarih meraklıları için kalıcı bir başvuru kaynağı olmasını amaçladığını ifade etti.